Жаңы төрөлгөн балдардын өпкөсүн инвазивсиз желдетүү программасынын алкагында фонд өлкөнүн медициналык мекемелерине дагы 50 Бабл-СИПАП аппаратын берген.

Окутууну респиратордук медицина боюнча эл аралык эксперттер өткөрүштү.

Тренингдердин теориялык жана практикалык бөлүктөрү аяктагандан кийин фонддун өкүлдөрү дарыгерлери окуудан өткөн ооруканаларга барышты. Алар: Жалал-Абад облусунун Сузак райондук ооруканасы, Ош облусунун Ноокат райондук ооруханасы жана Баткен облусунун Кызыл-Кыя шаардык ооруканасы.

Окутуунун максаты – алган билимин практикада бекемдөө, жабдууларды туура колдонууну текшерүү жана медициналык кызматкерлердин суроолоруна жооп берүү. Кайсы учурларда аппаратты колдонууга, аны кантип туура туташтырууга жана ымыркайдын абалын кантип көзөмөлдөөгө өзгөчө көңүл бурулган.

“Эл-Ди-Эс Черитиз” долбоорунун координатору Алия Гомерсалл белгилегендей, окуудан кийин адистердин жер-жерлерге баруусу жабдууларды өткөрүп берүүгө гана эмес, ал дарыгерлер менен неонаталдык медайымдар тарабынан ишенимдүү өздөштүрүлүшүнө да шарт түзөт.

Ушундай эле иш-чаралар 13-апрелден 21-апрелге чейин Бишкек жана Ош шаарларында өткөн.

Тренингдин катышуучуларынын айтымында, сабактар татаал клиникалык учурларды чечүүгө жардам берди.

Окууну аяктаган медицина кызматкерлерине Бабл-СИПАП аппараттарын колдонуу боюнча сертификаттар тапшырылды.

Тренингдерди “Эл-Ди-Эс Черитиз” фонду Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги жана Кыргызстандын неонатологдор ассоциациясы менен биргеликте уюштурду.

Буга чейин фонд өлкөдөгү ооруканаларга 20 СИПАП аппаратын, 35 пульсоксиметрди, 200 реанимациялык аппаратты, 20 окуу сумкасын жана  жаңы төрөлгөн ымыркайлар үчүн 200 соргучтарды тапшырган.

Өлкө үчүн бул масштабдуу жана маанилүү иш-чара “Эл-Ди-Эс Черитиз” фондунун колдоосу менен өтүүдө. Аталган фонд 2009-жылдан бери саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүүгө жардам берип, медициналык адистерди окутууну колдоп, энелердин жана ымыркайлардын өлүмүн азайтуунун заманбап ыкмаларын киргизүүдө. Анын бири – жаңы төрөлгөн ымыркайлардын өмүрүн алгачкы мүнөттөрдө сактап калууга түздөн-түз катышкан акушерлерди жана неонатологдорду даярдоо.

Окутуу 2026-жылдын 12-майынан 16-майына чейин Бишкек шаарындагы Кыргыз Республикасынын Эне жана баланы коргоо улуттук борборунун базасында өткөрүлөт. Ошондой эле 18-майдан 22-майга чейин Манас шаарында улантылат. Окутууну Россиянын Саламаттыкты сактоо министрлигинин “В.И.Кулаков атындагы Улуттук акушердик, гинекология жана перинатология илимий изилдөө борбору” федералдык мамлекеттик бюджеттик мекемесинин адистери жүргүзөт.

Программа симуляциялык технологияларды колдонуу жана практикалык көндүмдөрдү иштеп чыгуу менен тренерлер үчүн тренинг форматында уюштурулган. Катышуучулар жаңы төрөлгөн ымыркайларды алгачкы реанимациялоонун заманбап алгоритмдерин, анын ичинде баланын абалына алгачкы баа берүүнү, дем алууну камсыз кылууну, баштык жана маска менен желдетүүнү, ошондой эле көкүрөк клеткасын кысууну жана төрөт залынын шарттарында командалык ишти үйрөнүшөт.

Неонатолог-врачтын жана акушер-гинекологдордун ролуна өзгөчө көңүл бурулат, анткени алар жаңы төрөлгөн ымыркайлардын критикалык абалына биринчи туш болушат жана алардын иш-аракеттеринин ырааттуулугунан баланын төрөлгөндөн кийинки алгачкы мүнөттөрдө өмүрүн сактап калуу көз каранды. Ошондой эле медициналык кызматкерлерди практика жүзүндө окутуу ыкмалары, симуляциялык сценарийлер жана клиникалык учурларды талдоо каралат.

Курс тестирлөө, практикалык аттестация жана сертификаттарды тапшыруу менен жыйынтыкталат. Уюштуруучулар программа адистерди даярдоонун туруктуу системасын түзүүгө жана өлкөнүн аймактарында неонаталдык жардамдын сапатын жогорулатууга багытталганын белгилешет.

Бул курс энени жана баланы коргоо системасы үчүн маанилүү. Анын максаты – адистердин билимин жана практикалык көндүмдөрүн бекемдөө гана эмес, ошондой эле өз уюмдарында жана аймактарында андан ары каскаддык окутууларды өткөрө ала турган тренерлерди даярдоо.

Түштүк аймактагы төрөт үйлөрүнүн дарыгерлери жана медайымдары үчүн жаңы жабдуулар менен иштөө боюнча тренингдер уюштурулду.

Практикалык сабактарда жаңы төрөлгөн балдарга медициналык жардам көрсөтүүдө Бабл-СИПАП аппараттарын колдонуу эрежелери түшүндүрүлдү.

Окутууну эл аралык адистер, анын ичинде респиратордук терапевт Дэн Вудхед өткөрдү. Анын айтымында, долбоордун максаты – жабдууларды өткөрүп берүү менен чектелбей, медициналык кызматкерлерди аны ишенимдүү жана сабаттуу колдонууга үйрөтүүдө жатат.

Ал аппарат дем алуусу кыйындаган ымыркайларга өз убагында жардам берүү мүмкүнчүлүгүн кыйла кеңейтерин баса белгиледи.

«Мындай кырдаалдарда балага тез жана туура жардам көрсөтүү өзгөчө маанилүү. Ошондуктан, тренингдин жүрүшүндө катышуучулар аппаратты качан колдонуу керектигин, аны кантип туура туташтырууну жана ымыркайдын абалын кантип көзөмөлдөөнү үйрөнүштү», – деди адис.

Тренингдерге төрөт үйлөрүнүн жана реанимация бөлүмдөрүнүн врачтары жана медайымдары катышты. Катышуучулар жаңы техниканы иш жүзүндө өздөштүрүп, мындай сабактар күнүмдүк медициналык иште өтө зарыл экенин белгилешти.
Ош облустук төрөт үйүнүн реанимация бөлүмүнүн башчысы Минура Мамарасул кызынын айтымында, мындай аппараттар бөлүмдө абдан керек.

Ал белгилегендей, маалына жетпей төрөлгөн ымыркайлардын өз алдынча дем ала албай калган учурлары көп кездешет, ал эми жаңы техника керектүү жардамды өз убагында көрсөтүүгө мүмкүндүк берет.

Ал ошондой эле жабдууларды өткөрүп берүүдөн кем эмес маанилүү нерсе – бул персоналды даярдоо экенин баса белгиледи, анткени аппараттын болушу жана аны туура колдоно билүү – эки башка нерсе.

«Ооруканага күн сайын оор абалда ымыркайлар келип түшөт, ошондуктан заманбап жабдуулар жана аны менен иштөө боюнча практикалык көндүмдөр өзгөчө мааниге ээ. Мындай колдоо реанимация бөлүмүнүн ишин жеңилдетет жана дарылоонун сапатын жогорулатууга өбөлгө түзөт», – деп жыйынтыктады Минура Мамарасул кызы.

«Эл-Ди-Эс Черитиз» фондунун өкүлү Алия Гомерсалл уюмдун негизги милдеттеринин бири саламаттыкты сактоо системасына практикалык жардам көрсөтүү экенин айтты.

Ал белгилегендей, жаңы төрөлгөн ымыркайларды колдоого өзгөчө көңүл бурулат. Мына, ошондуктан фонд медициналык мекемелерге зарыл жабдууларды тапшыруу жана адистерди окутууну уюштуруу аркылуу жардам берүүдө.

«Бул гуманитардык жардам эле эмес, узак мөөнөттүү натыйжага эсептелген колдоо. Медицина кызматкерлеринин билимин жана практикалык көндүмдөрүн бекемдөө иштин маанилүү бөлүгү болуп саналат», – деп белгиледи Гомерсалл.

Иш-чаранын соңунда катышуучулар мындай колдоо эне жана баланы коргоо чөйрөсү үчүн өзгөчө мааниге ээ экенин белгилешти.

Адистердин пикиринде, жаңы жабдуулар жана практикалык окутуу мөөнөтүнөн мурда төрөлгөн ымыркайларга көрсөтүлүүчү жардамдын сапатын жогорулатат жана алардын өмүрүн сактап калууда маанилүү роль ойнойт.

Тренингдерди «Эл-Ди-Эс Черитиз» фонду Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги жана Кыргызстандын неонатологдор ассоциациясы менен биргеликте уюштурган.

Ондогон неонаталдык медайымдар жана дарыгерлер борборго келип, ал жерде жаңы төрөлгөн ымыркайларды СИПАП технологиясын колдонуу менен дем алдыруу боюнча окуудан өтүштү. Сабактар практикалык мүнөздө болду: адистер симуляцияларда көндүмдөрдү иштеп чыгышты, командада иштөөнү жана кризистик кырдаалдарда, башкача айтканда, бала өмүрүнүн алгачкы секундаларында дем албай калганда аракеттенүү алгоритмдерин үйрөнүштү.

Тренинг неонаталдык реанимацияда 40 жылдан ашык тажрыйбасы бар эл аралык эксперттер тарабынан өткөрүлдү. Фонддун өкүлдөрүнүн айтымында, мындай формат медиктерге реалдуу практикада тезирээк жана ишенимдүү иш-аракет кылууга мүмкүндүк берет.

Неонатологдор ассоциациясынын аткаруучу директору Сагын Абдувалиева белгилегендей, фонд менен кызматташуу өлкөдөгү перинаталдык медицинанын өнүгүшүнүн негизги фактору болуп калды.

«Дал ушул өнөктөштөрдүн колдоосу менен 2009-жылы Кыргызстанда жаңы төрөлгөн ымыркайларды алгачкы реанимациялоо программасы киргизилген. Ал бүгүнкү күндө райондон республикалык деңгээлге чейинки бардык төрөт стационарларында колдонулууда», – деди ал.

«Эл-Ди-Эс Черитиз» окутуудан тышкары өлкө боюнча төрөт үйлөрүн жабдууга жардам берет. Буга чейин медициналык мекемелерге 20 СИПАП аппараты, 35 пульсоксиметр, 200 реанимациялык комплект жана башка өтө маанилүү жабдуулар тапшырылган. Техника эң чоң жүк түшкөн мекемелерге: Бишкек, Ош, Жалал-Абад, Баткен шаарларындагы, Чүй облусундагы төрөт үйлөрүнө жана Эне жана баланы коргоо улуттук борборуна бөлүштүрүлгөн.

Долбоордун учурдагы этабынын алкагында, саламаттыкты сактоо системасынын бардык деңгээлине дагы 50 СИПАП аппаратын жеткирүү пландаштырылууда.

Долбоордун координатору Алия Гомерсаллдын айтымында, жабдуулар активдүү пайдаланылууда, ал эми окуудан өткөн адистер жаңы ыкмаларды ишенимдүү колдонуп жатышат. Медиктердин белгилешинче, азыр дем алуу жетишсиздиги бар жаңы төрөлгөн ымыркайлардын абалын тез арада турукташтырууга мүмкүн болуп калды. Жашап кетүү мүмкүнчүлүгү өтө төмөн болуп төрөлгөн ымыркайларды өз убагында көрсөтүлгөн жардамдын жана заманбап технологиялардын аркасында сактап калууга мүмкүн болгон учурлар катталды.

Долбоор саламаттыкты сактоо тармагындагы эң маанилүү долбоорлордун бири бойдон калууда: ал окутууну, жабдууну жана практикалык даярдыкты бириктирип, түздөн-түз ымыркайлардын өлүмүн азайтууга жана өлкөдө медициналык жардамдын сапатын жогорулатууга таасир этет.

1940-жылдары курулган мурдагы аскердик госпиталдын имаратында жайгашкан борбор реабилитациялык кызматтардын сапатына түздөн-түз таасир эткен инфраструктуралык жакшыртууларга ээ болду. 

Фонддун өкүлдөрү долбоор турмуш-тиричилик шарттарын жакшыртууга гана эмес, дарылануучулардын социалдык жактан эффективдүү адаптацияланышын негиздегенчөйрөнү түзүүгө да багытталганын белгилешет. 

Сокулук реабилитациялык борборунун директору Бурул Туманова менен маек.

– “Эл-Ди-Эс Черитиз” фонду менен канча убакыттан бери кызматташуудасыз? 

– Фонд менен 2016-жылдан бери таанышпыз. Ал учурда Токмок психоневрологиялык социалдык стационардык мекемесинде иштечүмүн, ал жерде “Эл-Ди-Эс Черитиз” бир катар абдан пайдалуу долбоорлорду ишке ашырган. Мисалы, алма бактарын отургузуу, эмерек менен камсыздоо, жумшак жана катуу инвентарь менен камсыздоо. Ошондой эле алар бардык имараттарды толугу менен килемдер менен жабдышкан. Уктоочу корпустарга, мончого жана ашканага сууну жылытуу үчүн күн батареяларын орнотушканын өзгөчө белгилегим келет. Бул дайыма ысык суу болушуна жана электр энергиясын үнөмдөөгө мүмкүндүк берди.

– Сокулук борборун качан жетектегенден кийин бул жакта да фонд менен кантип кызматташа баштадыңыз? 

– 2025-жылдын 3-мартында Сокулук реабилитациялык борборунун директору болуп дайындалдым. Биз дароо эле ” Эл-Ди-Эс Черитиз” фонду менен кызматташа баштадык. Борбордун имараты 1940-жылдары курулган, эски. Мурда бөлмөлөрдө жана коридорлордо килем жок болчу, ал эми кыймылы чектелген балдар көп. Фонддун жардамы менен бардык бөлмөлөр жана коридорлор килем менен жабдылды. Бул жылуулук жана ыңгайлуулук тартуулап, жашоо шартты кыйла жакшыртты.

– Фонддун колдоосу менен дагы кандай өзгөрүүлөр болду? 

– Маанилүү багыттардын бири – суу менен камсыздоо системасы. Мурда биздин камкордугубуздагылар 100 метрдей тереңдиктеги скважинадан сууну кошумча тазалоосуз эле түз колдонушчу. Эми борбордун беш жеринде фильтрация системасы орнотулуп, балдар таза ичүүчү сууга жеткиликтүү болушту.

Ошондой эле жылытуу системасы дагы модернизацияланды. Эскилиги жеткен кот казандар заманбап автоматташтырылган от казандарга алмаштырылды. Мунун аркасында кышында бөлмөлөр кыйла жылуу болуп, персоналдын, өзгөчө от жагуучулардын иши жеңилдеп, коопсуздук жогорулады.

– Бул өзгөрүүлөр тарбиялануучулардын күнүмдүк жашоосуна кандай таасир этти? 

– Абдан чоң. Борбордо 4 жаштан 22 жашка чейинки ар кандай психоневрологиялык диагнозу бар балдар жана жаштар жашашат. Бизде реабилитациялык жана абилитациялык сабактар өткөрүлөт, анын ичинде дарылоочу дене тарбия, физиотерапия, психологиялык жардам көрсөтүлөт.

Түзүлгөн шарттар жашоонун сапатына түздөн-түз таасир этет. Балдар өздөрүн ыңгайлуу сезишет, жакшыраак адаптацияланышат, аларга өзүн-өзү тейлөөдөн баштап майда моториканы жана окуу көндүмдөрүн өнүктүрүүгө чейинки негизги көндүмдөрдү үйрөнүүгө көбүрөөк мүмкүнчүлүктөр пайда болот.

– Азыркы учурда иштин кайсы багыттары артыкчылыктуу болуп саналат? 

– Биринчи кезекте – комплекстүү реабилитация. Бизде ЛФК кабинеттери, физиотерапия, адистер өзүн-өзү тейлөө көндүмдөрүн өнүктүрүү менен алектенишет: балдар кашык кармоону, тиш тазалоону, жазууну, сүрөт тартууну үйрөнүшөт.

Инфраструктуранын жакшыртылышы сабактарды эффективдүү өткөрүүгө жана ар бир тарбиялануучуга көбүрөөк көңүл бурууга мүмкүндүк берет. Бул алардын мындан аркы социалдашуусуна жана өз алдынча жашоого ыңгайлашуу мүмкүнчүлүгүнө түздөн-түз таасирин тийгизет.

Фонддун жардамы менен 80 баланын жана физикалык жана менталдык жактан жабыркаган 23 жашка чейинки 20 улан-кыздын, жалпысынан 100 тарбиялануучунун жашоо жана реабилитациялоо шарттары жакшыртылды. Тарбиялануучулардын арасында жетимдер жана ата-энесинин камкордугусуз калган балдар бар.

Борбор 1941-жылы курулган мурдагы аскердик госпиталдын имаратында жайгашкан. Анда физиотерапиялык процедуралар, дарылоочу дене тарбия көнүгүүлөрү өткөрүлөт, психологиялык жардам көрсөтүлөт, маданий жана өнүктүрүүчү иш-чаралар уюштурулат. Фонддун долбоорунун алкагында жылытуу системасы толук кандуу модернизацияланды: эскирген жана бузулган үч от казан жылуулукту автоматтык түрдө берүүчү заманбап моделдерге алмаштырылды. Жаңы жабдуулар турак жай корпустарын жана медициналык блокторду туруктуу жана коопсуз жылуулук менен камсыздайт.

Мындан тышкары, “Эл-Ди-Эс Черитиз” мекемени заманбап суу тазалоо системасына өткөрдү жана анын шарапаты менен борбордун бардык аймагында ичүүчү таза суу жеткиликтүү болду. Жашоо бөлмөлөрүнө жылуу килемдер төшөлүп, бул тарбиялануучуларга ыңгайлуулук тартуулады.

Түзүлгөн шарттар реабилитациянын натыйжалуулугун жогорулатууга өбөлгө түзөт. Жаңыланган инфраструктура балдарга жана жаштарга сапаттуу колдоо көрсөтүүгө гана эмес, ошондой эле өз алдынча жашоого ишенимдүү ыңгайлашууга жардам берет.

«Эл-Ди-Эс Черитиз» кайрымдуулук фонду борбордун өнүгүшүнө салым кошту. Ага өнөр жайлык кир жуугуч жана кургаткыч машиналар берилди, бул балдардын тазалыгына жетиштүү кам көрүүгө мүмкүндүк берет», – деп белгиледи Камилла Джонсон.

«Эл-Ди-Эс Черитиздин»  өкүлдөрү ошондой эле Энени жана баланы коргоо улуттук борборуна барышты, ал жерде фонд ымыркайларды жана алардын энелерин колдоого байланышкан долбоорду жүзөгө ашырууда.

Фонд борбордун дарыгерлери колдонгон жаңы төрөлгөн балдарды мониторингдөө үчүн инкубаторлорду жана жабдууларды тапшырды, ошондой эле энелерге колдоо көрсөтөт.

Фонддун Кыргызстандагы долбоорлорунун координатору Алия Гомерсалл «Эл-Ди-Эс Черитиздин»  ишмердүүлүгү мамлекеттик мекемелер менен кызматташууга негизделгенин белгиледи.

«Биз Саламаттыкты сактоо министрлиги, Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги жана Агартуу министрлиги менен иштешебиз», – деди ал.

Сапарынын аягында президент Джонсон Кыргызстандагы гуманитардык долбоорлор уюмдун эл аралык программаларынын маанилүү бөлүгү болуп кала берерин белгиледи. Анын айтымында, саламаттыкты сактоо системасын колдоо, балдарга жардам берүү жана аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү кызматташуунун негизги багыттары болуп саналат. Ишке ашырылып жаткан демилгелер өлкөнүн жашоо сапатын узак мөөнөттүү жакшыртууга жана социалдык инфраструктурасын чыңдоого багытталган.